LAKSHYAVEDH INSTITUTE OF LEADERSHIP AND EXCELLENCE

13 May 2015

बाजारपेठेतील आपल्या व्यवसायाची अव्दितीयता - अतुल राजोळी

नमस्कार उद्योजक मित्रांनो! आजच्या स्पर्धात्मक युगात आपण जो व्यवसाय करत आहात त्याच व्यवसाय क्षेत्रात कित्येक इतर उद्योग कार्यरत आहेत. आपण ज्या ग्राहक वर्गाला आपले उत्पादन व सेवा विकू पाहत आहात त्याच ग्राहकवर्गाला इतरदेखील व्यवसाय त्यांची उत्पादने विकू पाहत आहे. आपली स्पर्धा फक्त आपल्याच भौगोलिक विभागातील इतर व्यवसायांबरोबर नाही आहे. आजच्या जागतिकीकरण व इ-कॉमर्सच्या युगामध्ये आपली स्पर्धा जागतीक पातळीवरील व्यवसायांशी आहे. आज आपला व्यवसाय लघु स्वरुपाचा जरी असला तरी भविष्यात आपल्याला मोठी मजल मारायची आहे. त्यासाठी आपले उत्पादन व सेवा अव्वल दर्जाचे असलेच पाहिजे, या बाबत काहीच शंका नाही परंतु काही महत्त्वाचे प्रश्न आपण स्वतःला विचारले पाहिजेत. ते म्हणजे 'आपल्या ग्राहकाने आपल्या कडूनच उत्पादन किंवा सेवा का विकत घ्यावे?', 'आपल्या उत्पादन व सेवेमध्ये असे काय वेगळे आहे, जे आपल्या प्रतिस्पर्धांकडे नाही?', 'आपल्या व्यवसायाच्या कोणात्या महत्त्वाच्या बाबी मुळे आपण बाजारपेठेत अव्दितीय ठरु शकतो?', 'आपला ग्राहक आपल्या कोणत्या खासियतमुळे परत परत आपल्याकडेच येतो?', 'आपल्या व्यवसायातील कोणत्या गुणधर्मामुळे आपला ग्राहक आपल्यावर विश्वास ठेवतो?'

मित्रांनो, वरील सर्व प्रश्न आपल्याला विचार करायला लावणारे आहेत. कोणत्याही विशिष्ट कंपनीचेच उत्पादन विकत घेण्यासाठी ग्राहकाकडे एक सक्षम कारण असावे लागते.
उदाहरणार्थ : BMW विकत घेण्यामागे ग्राहकांची महत्त्वाची ३ कारणे पुढील प्रमाणे आहेत.
१) यशाचे प्रतिक : BMW प्रिमीयम गाड्यांच्या श्रेणीमध्ये गणली जाते. एखाद्या व्यक्तीकडे BMW कार असणे , हे त्याने आपल्या जीवनात आर्थिकरित्या उल्लेखनीय कामागिरी केली आहे हे दर्शवते.
२) जबरदस्त डिझाइन व गाडीच्या प्रत्येक मॉडेलचे वेगळे वैशिष्ट : BMW च्या प्रत्येक गाडीमध्ये काहीतरी खासियत असते. उत्कृष्ट डिझाइन, सुरक्षितता, आरामदायी अंतर्गत रचना व अद्ययावत तंत्रज्ञान यांचा सुंदर मेळ BMW च्या गाड्यांमध्ये अनुभवायला मिळतो,
३) विक्री पश्चात उत्कृष्ट सेवा :  BMW च्या ग्राहकांना नेहमीच अपेक्षेपेक्षा चांगल्या सेवेचा अनुभव येतो.
आपल्या उत्पादन व सेवेची बाजारपेठेतील प्रतिस्पर्धांच्या तुलने मध्ये काहीतरी विशेषता असणं गरजेचं असतं. उत्पादनाच्या या विशेष गुणधर्माला USP असं म्हणलं जातं.

USP म्हणजे काय?
बाजारातील प्रतिस्पर्धांच्या तुलनेत आपले उत्पादन व सेवेचे वेगळे व आणखी चांगले स्थान निर्माण करण्यासाठी जाणिवपूर्वकपणे तयार केलेला गुणधर्म म्हणजेच USP.
BMW कंपनीने त्यांचा USP हा निश्वितच आपल्या बाजारपेठेतील ग्राहकवर्गाला लक्षात घेऊन जाणिवपूर्वकपणे तयार केलेला आहे. USP हा संक्षिप्त शब्द आहे. USP या शब्दाचा अर्थ पुढील प्रमाणे आहे.
U :  Unique - अव्दितीय गुणधर्म
S :  Selling  -  विक्रिसाठी आवश्यक
P :  Proposition -  दावा
Unique : उत्पादन अथवा सेवेचा अद्वितीय गुणधर्म जो आपल्या बाजारपेठेत फक्त आपल्याच उत्पादनामध्ये आहे. या गुणधर्मामुळे ग्राहकाला काही विशिष्ट आणि महत्त्वाचे फायदे होतात, त्यासाठी तो ते उत्पादन विकत घेतो.
Selling : उत्पादनाची विक्री होण्यासाठी व ग्राहकांनी त्यासाठी किंमत मोजण्यासाठी तयारी दर्शवणे महत्त्वाचे आहे. USP मुळे ग्राहकांचा उत्पादन किंवा सेवेबाबत विश्वास निर्माण होतो व ते उत्पादन विकत घेतात.
Proposition : आपले उत्पादन किंवा सेवा अव्दितीय असण्याबाबतचा दावा किंवा विधान ज्याची उलटतपासणी आपण करु शकतो. आपल्याला याबाबत दक्षता बाळगणे आवश्यक आहे की आपण ग्राहकांच्या गरजा USP च्या मार्फत पुर्ण करत आहोत.

जर आपले उत्पादन व बाजारपेठेतील इतर उत्पादने यांमध्ये काहीच फरक नसेल तर आपल्या उत्पादनाची काहीच किंमत राहणार नाही. आपल्या उत्पादनामध्ये काहीतरी विशेष असलं पाहीजे. जगातील सर्व यशस्वी व्यवसायांचा जर विचार केला तर आपल्याला नक्कीच असं जाणवेल कि त्यांच्या उत्पादन किंवा सेवेचं वेगळेपण त्यांनी निर्माण केलं आहे. काही उत्पादनांचे वेगळेपण ग्राहकांना स्वस्त दरात उपलब्ध करणे असते तर काही उत्पादने अव्वल दर्जाची असतात. काही उत्पादने ग्राहकांना वेगात कसे उपलब्ध होतील याची काळजी घेतात तर काही उत्पादने ग्राहकांना विविधता पुरवण्यावर भर देतात. काही उत्पादने ग्राहक सेवा चांगली देण्यावर भर देतात तर काही उत्पादने ग्राहकांच्या गरजेप्रमाणे उत्पादन निर्मिती करतात. प्रत्येक उत्पादन व सेवेचा कमीत कमी एक तरी USP असायला हवा. 

USP ची उदाहरणे :
FedEx : Fedex या जगप्रसिध्द कुरीयर कंपनीचा USP त्यांनी निर्माण केला तो असा, 'When it absolutely, positively has to be there overnight'. म्हणजेच 'निश्चितपणे आणि व्यवस्थितपणे ग्राहकाचे पार्सल एका रात्रीत योग्य ठीकाणी पोहोचवणे'.

Domino's Pizza : 'डॉमिनोज पिझा' आणि 'पिझा हट' या दोन्ही कंपन्यांमध्ये चुरस निर्माण झाली होती. डॉमिनोज पिझा ने आपले वेगळेपण निर्माण करण्यासाठी USP तयार केला तो असा. 'You get fresh, hot pizza delivered to your door in 30 minutes or less — or it’s free'. म्हणजेच 'अर्ध्या तासाच्या आत ताजा व गरमागरम पिझा तुमच्या घरी पोहचवू, जर नाही पोहोचवता आला तर तो मोफत'. 

अश्या कित्येक व्यवसायांची उदाहरणे मी आपल्याला देऊ शकतो ज्या व्यवसायांच्या उत्पादनांच्या व सेवेच्या तयार केलेल्या USP मुळे त्यांनी प्रचंड मोठा ग्राहक वर्ग आपल्याकडे आकर्षित केला व त्यांचे बाजारपेठेत वेगळे स्थान निर्माण झाले. ते व्यवसाय यशस्वी झाले. बर्‍याच लघुउद्योजकांना बाजारपेठेत कठोर स्पर्धेला सामोरे जावे लागते. त्यांच्या उत्पादनाची अद्वितीयता निर्माण करण्यात ते कमी पडतात. माझ्या उद्योजकता विकास कार्यशाळांमध्ये हाच विषय मी लघुउद्योजकांना शिकवतो व त्यांच्या व्यवसायाचा USP निर्माण करण्यासाठी टुल्स देतो. त्याचा त्यांना नक्कीच फायदा होतो. 

परिणामकारक USP मुळे आपले ग्राहक आपल्याकडे पुन्हा पुन्हा येतात. आपल्या ग्राहकांच्या गरजा व अव्यक्त अपेक्षा पूर्ण होतात. आपल्या उत्पादनांवर त्यांचा विश्वास बसतो व त्यांच्या मनात व्यवसायाची चांगली प्रतिमा निर्माण होते. आपले ग्राहक आपल्याशी एकनिष्ठ बनतात. कितीही स्पर्धा असली तरी आपल्यावर त्याचा फारसा परिणाम होत नाही.

उद्योजकांनो, आपल्या व्यवसायातील उत्पादनांच्या USP तयार करा. आपले ग्राहक आपल्याकडूनच उत्पादन विकत घेण्यासाठी प्रेरीत झाले पाहिजेत. त्यांना आपले उत्पादन विकत घेण्यासाठी चांगले कारण मिळाले पाहिजे तरचं ते आपल्याकडे पुन्हा पुन्हा येतील व व्यवसायाची प्रगती होईल.
- अतुल राजोळी, बॉर्न टू विन

संपर्कः 022-22939375/76/77/78, 7666426654, 9619465689
वेबसाईटः www.born2win.in

'माझा मोटिव्हेटर मित्र' या पुस्तकाच ऑडियो बूक अ‍ॅप डाउनलोड करण्यासाठी अ‍ॅण्ड्रोईड मोबाईलधारकांनी प्ले स्टोअरवर "Maza Motivator Mitra" सर्च करा आणि अ‍ॅप डाउनलोड करा किंवा पुढील लिंकवर क्लिक करा. http://goo.gl/uNdKBy

06 May 2015

व्यवसायाची चतु:सूत्री - अतुल राजोळी

नमस्कार उद्योजक मित्रांनो! व्यवसायाचा विकास आराखडा तयार करत असताना आपण व्यवसायाच्या भविष्याचा विचार करतो. भविष्यात काय साध्य करायचे आहे, कोणते बदल घडवून आणायचे आहेत, कोणत्या नवीन कृती योजना राबवायच्या आहेत इ. परंतु भविष्यात जे काही साध्य करायचे आहे ते ठरवण्याआधी महत्त्वाची पायरी आपल्या व्यवसायाच्या वर्तमानाच्या परिस्थितीचा आढावा घेणे. व्यवसाय विकासाचा आराखडा तयार करताना व्यवसायाच्या सद्यपरिस्थितीला समजुन घेण्यास SWOT Analysis महत्त्वाची भुमिका बजावते. SWOT Analysis विकास आराखडा तयार करण्यासाठी आवश्यक असे विचारमंथन 'टूल' आहे. या 'टूल' चा वापर करुन आपण व्यवसायाकडे योग्य दृष्टीकोनातुन पाहू शकतो व व्यवसायाचा विकास आराखडा तयार करण्यासाठी योग्य निर्णय घेऊ शकतो.
व्यवसायाच्या SWOT Analysis दरम्यान आपण व्यवसायाच्या बलस्थानांचा विचार करतो, व्यवसायातील अंतर्गत तृटी समजून घेतो, व्यवसायासमोर असलेल्या संधीचा आढावा घेतो व उदभवू शकणार्‍या धोक्यांबद्दल अंदाज बांधतो. जेणे करुन आपण व्यवसायाची ध्येय योग्य प्रकारे ठरवू शकू व ती साध्य करण्यासाठी उचित आराखडा तयार करु शकू. असे केल्याने निश्चितच आपण ठरवलेल्या बाजारपेठेत जबरदस्त प्रगती करु शकतो.
SWOT Analysis हा संक्षिप्त शब्द आहे. SWOT शब्दाचा अर्थ पुढील प्रमाणे आहे.
S - Strength - बलस्थान
W - Weakness - कमतरता
O - Opportunity - संधी
T - Threat - धोका
व्यवसायाचा SWOT Analysis करताना वरील चार गोष्टींबद्दल विशिष्ट प्रकारे विचार मंथन केले जाते.

SWOT Analysis कसा करावा?
SWOT Analysis एका विचार मंथन सत्रा अंतर्गत आपण करु शकतो. व्यवसायातील महत्त्वपूर्ण व्यक्तींचा त्यामध्ये आपण समावेश करु शकतो. या विचार मंथन सत्रामध्ये सर्वप्रथम प्रत्येकाने व्यवसायावर परिणाम करणार्‍या चार मुख्य बाबी (S. W. O. T.) या ओळखाव्यात व त्या एका कागदावर लिहाव्यात. त्यानंतर सर्वांच्या समोर त्याचे विश्लेषण करावे. सर्वांनी मांडलेल्या SWOT Analysis च्या आधारावर व्यवसायाचा SWOT Analysis तयार करावा.

SWOT Analysis मधील प्रत्येक बाबीला समजून घेऊया:

STRENGTH (व्यवसाया अंतर्गत बलस्थाने किंवा सकारात्मक गोष्टी) आपल्या व्यवसायामध्ये किंवा संस्थेमध्ये सध्या अश्या कोणत्या अंतर्गत सकारात्मक गोष्टी आहेत किंवा बलस्थाने आहेत, त्यांच्या मदतीने आपण भविष्यात जबरदस्त प्रगती आपण करु शकतो? खालील बाबींचा त्यामध्ये समावेश घेऊ शकतो.
- आपण कोणत्या गोष्टी उत्कृष्टपणे करतो?
- व्यवसायाअंतर्गत असलेली महत्त्वाची साधन सामुग्री.
- संस्थेअंतर्गत सकारात्मक गुण-ज्ञान, पार्श्वभुमी, शिक्षण, अधिकारपत्रे, नेटवर्क, ब्रँड, कौशल्य इ.
- व्यावसायिक संपत्ती - भांडवल, सद्यग्राहक, पेटंट, तंत्रज्ञान, जागा, भौगोलिक स्थान.
- प्रतिस्पर्ध्यांच्या तुलनेत जमेची बाजू.
- भक्कम रिसर्च आणि डेव्हलपमेंट.
- उत्पादन क्षमता.
- इतर सकारात्मक बाबी.

WEAKNESS (व्यवसाया अंतर्गत कमतरता किंवा नकारात्मक बाबी) आपल्या व्यवसायामध्ये अश्या सध्या कोणत्या अंतर्गत कमतरता किंवा नकारात्मक गोष्टी आहेत, ज्या गोष्टींवर आपण सुधारणा करणे गरजेचे आहे. खालील बाबींचा विचार करा.
- प्रतिस्पर्ध्यांच्या तुलनेत असणारी कमतरता.
- कोणत्या साधन सामुग्रीची, कौशल्यांची उणीवा आपल्याला भासते?
- आपण कुठे कमी पडतो?
- कुठे सुधारणेला वाव आहे?

OPPORTUNITIES (व्यवसाय बाह्य संधी किंवा सकारात्मक गोष्टी) व्यवसायाच्या समोर अश्या कोणत्या संधी आहेत ज्यांचं सोनं करुन आपण व्यवसायाचा विकास करु शकतो? खालील गोष्टींचा आपण विचार करु शकता.
- आपण कार्यरत असलेल्या बाजारपेठेत कोणत्या संधी उपलब्ध आहेत?
- आपल्या इंडस्ट्री, उत्पादनांच्या गरजांबद्दलची जागरुकता.
- बाजारपेठेतील मागणीचे स्वरुप.
- भविष्यातील संधी.

THREATS (व्यवसाय बाह्य धोके किंवा नकारात्मक गोष्टी) व्यवसाय बाह्य धोक्यांवर आपला प्रत्यक्ष ताबा नसतो. खालील बाबींवर आपण विचार करु शकता.
- बाजारपेठेतील कठीण परिस्थिती
- कोणत्या बाह्य बाबी आपल्या व्यवसायावर नकारात्मक परिणाम करु शकतात.
- जागतिक अर्थव्यवस्था, महागाई, सरकारी नियमांचा व्यवसायावर होणारा विपरीत परिणाम.
- नवीन तंत्रज्ञानाच्या विकासामुळे उदभवणारा धोका.

मित्रांनो SWOT Analysis चा महत्त्वाचा फायदा असा की, व्यवसायाचा आराखडा तयार करत असताना आपल्याला स्पष्टपणे कळते की कोणत्या बलस्थानांच्या आधारावर आपल्याला प्रगती करायची आहे? कोणत्या कमतरतांवर मात करुन व्यवसायात सुधारणा करायच्या आहेत? बाजारपेठेतील नक्की कोणत्या संधींना काबीज करायचं आहे? व व्यवसायासमोर उदभवणारे कोणते धोके आपण टाळले पाहीजेत.
लक्षात ठेवा; STRENGTH आणि WEAKNESS हे व्यवसाया अंतर्गत असतात व ते आपल्या ताब्या क्षेत्रात असतात. OPPORTUNITY व THREATS व्यवसायाच्या बाहेर असतात.

SWOT Analysis कंपनीतील महत्त्वाच्या व्यक्तींद्वारे वर्षातून किमान एकदा आपला Strategic Plan तयार करताना जरुर केले पाहीजे. मी माझ्या उद्योजकता विकास कार्यशाळांमध्ये SWOT Analysis करण्यासाठी उद्योजकांना मार्गदर्शन करतो ज्याच्या मदतीने उद्योजक आपल्या व्यवसायाचा आराखडा तयार करतात. आपण सुद्धा आपल्या व्यवसायाचा आराखडा तयार करण्यासाठी SWOT Analysis करा आणि व्यवसायाचा विकास करण्यासाठी परिणामकारक निर्णय घ्या.
- अतुल राजोळी, बॉर्न टू विन

संपर्कः 022-22939375/76/77/78, 7666426654, 9619465689
वेबसाईटः www.born2win.in

'माझा मोटिव्हेटर मित्र' या पुस्तकाच ऑडियो बूक अ‍ॅप डाउनलोड करण्यासाठी अ‍ॅण्ड्रोईड मोबाईलधारकांनी प्ले स्टोअरवर "Maza Motivator Mitra" सर्च करा आणि अ‍ॅप डाउनलोड करा किंवा पुढील लिंकवर क्लिक करा. http://goo.gl/uNdKBy

29 April 2015

व्यवसाय विकासाचा आराखडा - अतुल राजोळी

नमस्कार उद्योजक मित्रांनो! क्रिकेटच्या दोन आंतरराष्ट्रीय संघांमध्ये जर सामना होणार असेल तर सामन्यापूर्वी त्या संघाचा कप्तान व कोच मिळून आपल्याला हा सामना कसा जिंकता येईल याबाबत चर्चा करत असतील की नाही? काय वाटतं तुम्हाला? एखाद्या संघाचं सामना खेळण्यामागचं उद्दीष्ट काय असंतं? तो सामना जिंकावा हेच प्रत्येक संघाचं उद्दीष्ट असतं. सामन्याच्या आधी संघाचा कप्तान, कोच व इतर खेळाडू मिळून सामना जिंकण्यासाठीचा आराखडा म्हणजेच प्लॅन तयार करतात. ज्या संघाचं प्लॅनिंग जबरदस्त असते त्याच संघाला मैदानात योग्य रणनीतीच्या आधारावर सामना जिंकता येतो. याचाच अर्थ फक्त खेळ खेळता येणं हे सामना जिंकण्यासाठी पुरेसं नाही. सामना जिंकण्यासाठी प्लॅनिंग करता आलं पाहीजे. त्याचप्रमाणे व्यवसाय यशस्वी करण्यासाठी आपल्याला प्लॅनिंग करणे अत्यंत गरजेचे आहे.
व्यवसायाचा आराखडा हा व्यवसाय व्यवस्थापनेतील एक महत्त्वाचा घटक आहे. प्लॅनिंग दरम्यान व व्यवसायाचे भविष्याचे चित्र आधीपासुनच तयार केले जाते, व्यवसायातील ध्येय ठरवले जाते व ते साध्य करण्यासाठी योग्य - कृती आराखडा तयार केला जातो. व्यवसायाअंतर्गत प्लॅनिंग निरनिराळ्या पातळीवर व निरनिराळ्या स्वरुपात केले जाते. परंतु उद्देश हाच असतो की व्यवसायाचे ध्येय साध्य करणे.

व्यावसायिक आराखड्याचे प्रकारः

1. Strategic Planning: स्ट्रॅटेजिक प्लॅन हा संपुर्ण व्यवसायाला लक्षात घेऊन बनवला जातो. स्ट्रॅटेजिक प्लॅनमध्ये व्यवसायाची दूरगामी उद्दीष्टे ठरवली जातात व त्याला अनुसरुन वार्षिक ध्येय ठरवले जाते. त्याच प्रमाणे वार्षिक ध्येय साध्य करण्यासाठी व्यवसायाच्या विविध विभागांना अनुसरुन महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतले जातात. व्यवसायामध्ये आवश्यक बदल घडवून आणण्यासाठी प्राधान्यता ठरवल्या जातात. स्ट्रॅटेजिक प्लॅन कंपनीचे विभागप्रमुख व मुख्य कार्यकारी अधिकारी मिळून बनवतात. व्यवसायची वार्षिक विक्री ध्येय, नफा प्राप्ती, उत्पादन क्षमता, मार्केटींग, ग्राहकसेवा, बजेटींग, भांडवल उभारणी, इत्यादी महत्त्वाच्या विभागांबद्दल आगामी वर्षाचे ध्येय व धोरणे ठरवली जातात.
उदाहरणार्थ: एखाद्या मॅन्युफॅक्चरिंग कंपनीचे वार्षिक ध्येय रु. ५० कोटी एवढे ठरवण्यात आले असेल तर ते साध्य करण्यासाठी मॅन्युफॅक्चरिंग युनिट मध्ये काय महत्त्वाचा बदल करावा लागेल मार्केटिंगसाठी काय नविन करावे लागेल? आवश्यक मनुष्यबळ किती लागेल? भांडवल उभारणी कशी व कधी करावी लागेल इत्यादी बाबतचे महत्त्वाचे निर्णय स्ट्रॅटेजिक प्लॅनिंग दरम्यान घेण्यात येतात. या प्लॅनला संलग्न असा प्रत्येक विभागासाठी वेगळा प्लॅन बनवावा लागतो तो म्हणजे Tactical Plan.

2. Tactical Plan: स्ट्रॅटेजिक प्लॅन साध्य करण्यासाठी व्यवसायातील विशिष्ट विभागाद्वारे Tactical Plan तयार करण्यात येतो. व्यवसायाच्या विभागांअंतर्गत विशेष निर्णय घेण्यात येतात, जेणे करुन व्यवसायाचे ध्येय साध्य होण्यास मदत होईल. Tactical Plan मध्यम पातळीच्या व्यवस्थापकांद्वारे बनवला जातो. Tactical Plan व्यवसायाच्या स्ट्रॅटेजिक प्लॅनशी संलग्न असतो.
उदाहरणार्थ: व्यवसायाचे ५० कोटीचे ध्येय साध्य करण्यासाठी व्यवसायाच्या उत्पादन क्षमतेमध्ये ३०% वाढ होणे आवश्यक आहे, अशी जर स्ट्रॅटेजिक प्लॅनमधील प्राधन्यता असेल तर ती साध्य करण्यासाठी मॅन्युफॅक्चरिंग विभागाअंतर्गत Tactical Plan बनविण्यात येईल. त्या अंतर्गत पुरवठादार, उत्पादन प्रक्रीया, नविन यंत्रसामुग्री विकत घेणे, डिलिव्हरी प्रक्रीया, दर्जा इ. बाबत महत्त्वाचे निर्णय घेण्यात येतात. त्यांच्या अंमलबजावणीमुळे स्ट्रॅटेजिक प्लॅन साध्य होतो. Tactical Plan ची वास्तवात कृती स्वरुपात अंमलबजावणी होण्यासाठी Operational Plan तयार करवा लागतो.

3. Operational Plan: व्यवसायातील दैनंदिन कामकाज ज्या प्रक्रीयेद्वारे चालते त्याला Operational Plan म्हणतात. Operational Plan मुळे Tactical Plan व्यवस्थित पार पडतो. Operational Plan कर्मचार्‍यांद्वारे बनवला जातो. ठरवलेल्या Strategic व Tactical Plan ची अंमलबजावणी Operational Plan मुळे होते. ठरवलेल्या सर्व निर्णयांना अनुसरुन नेमकी कृती या पातळीवर होते.
उदाहरणार्थ: कंपनीचे ५० कोटीचे ध्येय साध्य करण्यासाठी मॅन्युफॅक्चरिंग विभागाने जे निर्णय Tactical Plan दरम्यान घेतलेत्याची जबाबदारी विशिष्ट व्यक्तीला देण्यात येते, त्याची कालमर्यादा ठरवण्यात येते व त्याचा आढावा घेतला जातो.

4. Contingency Plan: ठरविलेल्या प्लॅननुसार जर गोष्टी झाल्या नाहीत तर आधीपासुन ठरवलेला दुसरा प्लॅन म्हणजेच Contingency Plan मित्रांनो, Tactical Plan व Operational Plan हे खरं तर व्यवसायाचा Strategic Plan लाच संलग्न असे प्लॅन असतात. Strategic Plan खर्‍या अर्थाने कंपनीला दिशा दाखवणारा असतो परंतु त्या दिशेने कंपनी नेण्याची कृती मात्र Tactical आणि Operational Plan ठरवतात. व्यवसायाचा Strategic Plan विकासाची दिशा दाखवतो व व्यवसायाच्या दुरगामी प्रगतीसाठी महत्त्वाचा ठरतो. Strategic Plan तयार करताना व्यवसायाच्या दुरगामी भव्य ध्येयाचा विचार करणे गरजेचे आहे. खालिल पायर्‍यांचा वापर करुन Strategic Plan तयार केला जाऊ शकतो.
१. व्यवसायाचे भव्य ध्येय ठरवणे.
२. SWOT Analysis (आगामी लेखात सखोल माहीती मिळवू.)
३. व्यवसायाचा USP निर्माण करणे (आगामी लेखात या संदर्भात माहीती मिळवू.)
४. व्यवसायाचे भव्य ध्येय साध्य करण्यासाठी पुढील ३ ते ५ वर्षात कोणते ध्येय साध्य केले पाहिजे ते ठरवणे.
५. व्यवसायाची बाजारपेठ ठरवणे.
६. ३ ते ५ वर्षांच्या ध्येयाला अनुसरुन वार्षिक ध्येय ठरवणे.
७. वार्षिक ध्येयाला अनुसरुन तिमाही किंवा मासिक ध्येय ठरवणे.

बर्‍याच लघु व्यवसायामध्ये असे आढळून येते की उद्योजक आपल्या व्यवसायाचा विकास आराखडा तयारच करत नाहीत, केला तरी तो लिखित स्वरुपात नसतो. त्यामुळे कित्येक लघु उद्योजकांचा व्यवसाय आहे तेवाढाच राहतो. व्यवसायाचा विकास होत नाही टर्नओवर, ग्राहकांची संख्या सर्व जैसे थे! अश्या व्यवसाया अंतर्गत दिशाहीन कामकाज असते. कर्मचारी सुध्दा थकलेले व गोंधळलेले असतात. सद्यपरिस्थिती हाताळण्यावर जास्त भर या व्यवसायांचा असतो. बाजारपेठेत संधी असुन सुध्दा असे व्यवसाय प्रगती करु शकत नाहीत.

मित्रांनो, मी आपल्याला आवाहन करु इच्छीतो की, व्यवसायाच्या विकासाचा आराखडा बनवा. कसा बनवावा हे माहीत नसेल तर शिका. गप्प बसु नका. आराखडा कागदावर उतरवा व त्यावर अंमलबजावणी करुन कृती करा.
पुढील लेखामध्ये आपण व्यवसायाचे SWOT Analysis बद्दल जाणून घेऊया.

- अतुल राजोळी, बॉर्न टू विन

संपर्कः 022-22939375/76/77/78, 7666426654, 9619465689
वेबसाईट: www.born2win.in

'माझा मोटिव्हेटर मित्र' या पुस्तकाच ऑडियो बूक अ‍ॅप डाउनलोड करण्यासाठी अ‍ॅण्ड्रोईड मोबाईलधारकांनी प्ले स्टोअरवर "Maza Motivator Mitra" सर्च करा आणि अ‍ॅप डाउनलोड करा किंवा पुढील लिंकवर क्लिक करा. http://goo.gl/uNdKBy

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Share

Twitter Delicious Facebook Digg Stumbleupon Favorites